İran’da zorunlu başörtüsü kuralına uymayarak dijital platformda konser düzenleyen şarkıcı Parastoo Ahmadi ve ekibine verilen 74 kırbaç cezası, üst mahkemenin duruşma yapmaksızın verdiği kararla kesinleşti. Yargı makamları, 29 yaşındaki müzisyenin itirazını doğrudan reddederek alt mahkemenin mahkumiyet hükmünü yürürlüğe koydu.
Yargı Süreci ve Verilen Yaptırımlar
Ahmadi, Aralık 2024 tarihinde YouTube üzerinden canlı yayımlanan konserinde kolsuz bir kıyafetle sahne almıştı. Kadınların halka açık icralarını engelleyen ve örtünme kurallarını şart koşan mevzuat kapsamında, geniş kitlelere ulaşan kayıt sonrasında adli inceleme başlatılmıştı.
Kum kentindeki ceza mahkemesi, geçen haziran ayında Ahmadi ile orkestra ve yapım ekibinden sekiz kişiyi kamu ahlakını ihlal gerekçesiyle suçlu buldu. Mahkeme heyeti, 74’er kırbaç cezasının yanında sanıklara iki yıl süresince görsel ve işitsel faaliyet yasağı ile yurt dışına çıkış tahdidi getirdi.
Savunma Makamının Açıklamaları ve Tepkiler
Avukatların aktardığına göre üst mahkeme, temyiz başvurusunu herhangi bir duruşma takvimi oluşturmadan geri çevirdi. BBC’ye mülakat veren savunma avukatı karara dair şunları kaydetti:
“Bize göre konser vermek kesinlikle bir suç teşkil etmiyordu. Mahkeme, para cezası veya daha hafif yaptırımlar seçeneği bulunmasına rağmen bu suçlamalar için verilebilecek en ağır cezalardan birini uyguladı”
Avukat, üst mahkemenin tutumu hakkında ayrıca şu değerlendirmede bulundu:
“Temyiz Mahkemesi duruşma yapma seçeneği olmasına rağmen bunu tercih etmedi ve kararı aynen onadı. Bu kararın verilmesindeki temel amacın, benzer olayların tekrarlanmasını önlemek ve gözdağı vermek olduğu anlaşılıyor”
Yargı kararı sanat çevrelerinde ve insan hakları savunucuları arasında tepkiyle karşılandı. Sanatçı Googoosh, sosyal medya hesabından paylaştığı mesajda şu ifadeleri kullandı:
“Umarım bu karanlık günler sona erer, kadınlar nasıl yaşayacaklarını ve giyineceklerini seçme özgürlüğünü yeniden kazanır ve değerli vatanımızda sanatsal ifade bir kez daha yeşerir”
Müzisyen Hüseyin Alizadeh ise “Parastoo Ahmadi’nin yerine 70 kırbaç yemeye hazırım”
sözleriyle tepkisini aktardı.
Uluslararası Af Örgütü tarafından yapılan değerlendirmede şu görüş vurgulandı:
“Kırbaç cezasının zalimane, insanlık dışı ve aşağılayıcı bir cezalandırma olduğunu ve işkence ile diğer kötü muamelelerin mutlak yasağını ihlal ettiğini”
Ülkedeki Uygulamalar ve Hukuki Arka Plan
Benzer bir infaz Ocak 2024’te Kürt aktivist Roya Heshmati’ye uygulanmış, sosyal medyada başörtüsüz fotoğraf yayımlayan Heshmati 74 kırbaç cezasına çarptırılmıştı. Kürt hakları örgütü Hengaw, söz konusu cezanın Tahran’daki savcılık binasında uygulandığını aktarmıştı.
2022 senesinde 22 yaşındaki Mahsa Amini’nin gözaltında yaşamını yitirmesiyle başlayan sokak gösterilerinden bu yana çok sayıda kadın kamusal alandaki örtünme kurallarını reddetmeyi sürdürüyor. Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi Üyesi Golamali Haddad-Adel ise denetim uygulamalarına dair konuşurken, güvenlik gündemi sebebiyle yetkililerin “şu an için bu cepheye gerektiği kadar odaklanamadığını”
belirtti.
